Петрохемиските држави спречија усвојување документ со кој светот би се обврзал на ограничување на производството на пластика

Неодамна заврши големиот меѓудржавен состанок на Обединетите нации во Женева, на кој учествуваа вкупно 184 држави, со цел конечно усвојување на првиот обврзувачки меѓународен документ што требаше да го ограничи загадувањето со пластика на глобално ниво.

Меѓутоа, по десет дена преговори, состанокот во Женева заврши со неуспех. Не беше усвоен никаков документ, а камоли обврзувачки, пред сè поради отпорот на таканаречените петрохемиски држави.

Ваквиот резултат всушност и беше очекуван. Петрохемиските држави, а пред сè САД, Саудиска Арабија и Кувајт, со децении наназад се спротивставуваат на какви било мерки што го ограничуваат растот на производството, а со тоа и растот на профитот во петрохемиската индустрија.

А бидејќи пластиката е петрохемиски производ, наивно би било да се очекува дека овие земји, чии економии зависат од петрохемијата, нема да ги искористат сите средства за да го спречат договорот што вклучуваше и ограничување на производството на петрохемиски производи како што е пластиката.

Овој договор беше најавен уште во март 2022-рата година. Тогаш УНЕП (Програма на Обединетите нации за животна средина) даде рок од три години за негово изготвување, за што светските медиуми известуваа како за голем успех.

Но, оптимизмот по ова прашање и тогаш беше нереален и манипулативен: не може еден протоколарен договор, чија примена и онака би била сомнителна, да се прогласува за некаква голема победа над пластиката. Во тој клуч треба да се гледа и на неуспехот на неодамнешниот состанок во Женева.

Петрохемиската индустрија и земјите што зависат од неа природно се против ограничување на производството

Соединетите Американски Држави беа јасни: решението е во рециклажата и управувањето со отпадот, а не во ограничувањето на потрошувачката или производството.

Отпорот кон ограничувањата на производството е повеќе од јасен. Колку повеќе произведуваш, толку повеќе загадуваш, но и толку повеќе заработуваш. Ограничувањето на производството значи пад на профитот. Ниту една држава не сака пад на профитот во витални индустрии како што е петрохемијата, бидејќи тоа автоматски значи и пад на даночните приходи. А политиката секогаш ги брани виталните економски интереси.

Нема можност овој став да се ублажи за време на мандатот на Доналд Трамп, така што не очекувам во наредните години да се преземат какви било радикални мерки за намалување на производството на пластика.

Се разбира, не треба да се определуваме само за ограничување на производството или само за рециклирање. Ниту една мерка сама по себе не е доволна. Мора да се применат двата механизми, поточно целата хиерархија на отпадот која вели: најдобро е воопшто да не создадеш отпад, а ако си го создал – повторно да го употребиш или да го рециклираш, ако ни тоа не е можно – тогаш да го искористиш како енергенс, а дури како последна опција – да го депонираш.

Причините и потенцијалните „позитивни“ последици од состанокот во Женева

Пред десет години, еколошки освестените Европејци и Американци го праќаа својот пластичен отпад во Кина, Малезија, Индонезија… И повеќе не се грижеа за него.

Ако прашате многумина од тој синџир, ќе се согласат дека тогаш им било подобро.

Но потоа Кина, а набргу по неа и другите земји од Источна Азија, го забранија увозот на отпад, па Европската унија и САД останаа затрупани со пластика, бидејќи немаа каде да ја преработат.

Иницијативата на ОН и обидот за усвојување меѓународен обврзувачки документ е последица на овие настани и претставува обид да се натера петрохемиската индустрија да преземе одговорност за својот производ и да го ограничи производството на пластика, токму затоа што нема доволно капацитети за преработка.

Одговорот на петрохемијата на ќе значи поголеми инвестиции во тие капацитети, и токму тука се клучните промени што се случуваат последниве години, како што е развојот на технологијата за хемиска рециклажа на пластиката.

Станува збор за технологија што е единствена и овозможува различни видови пластика да се преработуваат заедно, без раздвојување, а тоа се покажа како најголем предизвик во „традиционалното“ рециклирање, имајќи предвид колку различни видови пластика постојат и фактот дека механичката рециклажа е применлива само на издвоени, еднородни материјали.

Но технолошките решенија не се доволни сами по себе.

Извор: https://klima101.rs/