Жижек, Чомски, Фројд, Лакан, Дипи, досиејата на Епстин и длабоката држава

18.02.2026 01:23

Тишина сите! Тест субјектот доаѓа!

Идејата што Фројд ја разви во своето дело „Тотем и табу“ обично се соочува со исмевање – и тоа со право, ако ја сфатиме како реалистичка антрополошка хипотеза која тврди дека во зората на човештвото „мајмунолуѓе“ живееле во групи со кои доминирал семоќен татко што ги задржувал сите жени за своја исклучива сексуална (зло)употреба и дека, откако синовите се здружиле и се побуниле, убивајќи го таткото, мртвиот татко се вратил да ги прогонува како тотемска фигура на симболички авторитет, предизвикувајќи чувство на вина и наметнувајќи забрана на инцестот.

Но што ако, сепак, двојноста на „нормалниот“ татко и првобитниот татко со неограничен пристап до инцестуозно уживање не ја читаме како факт од најраната историја на човештвото, туку како либидинална фактичност, факт на „психичката реалност“, што „нормалниот“ татков авторитет, кој напредува во мрачното подземје на несвесните фантазии, ја следи како непристојна сенка.

Ова опсцено подземје е препознатливо преку своите ефекти – во митовите, сништата, лапсусите, симптомите… и, понекогаш, ја наметнува својата директна перверзна реализација.

Кога јавната власт се распаѓа, традиционалниот водач со пристоен и достоинствен став постепено го заменуваат нови опсцени господари (како Трамп) кои зборуваат и се однесуваат како Фројдовиот првобитен татко, кршејќи ги општествените закони и спроведувајќи хируршки, произволни одлуки.

Накусо, Лакан го превртува Фројдовиот временски редослед – „примордијалниот поредок“ доаѓа по традиционалната власт ограничена со закони.

Во своето дело „Толкување на соништата“ Фројд се повикува на овие празнини за кои не бил целосно свесен во изненадувачкиот пасус каде што воведува врска меѓу несвесното и капиталистичката економија – за да ја објасни разликата меѓу (свесната) желба кодирана во сонот и несвесната желба на сонот; тој ја споредува желбата со изведувач на работи (менаџер, претприемач) и несвесната желба со капиталот што ја финансира (ги покрива либидиналните трошоци) трансформацијата на таа желба во сон:

„Да се изразиме фигуративно, сосема е можно дневната мисла да ја игра улогата на извршувач на работи (претприемач) во сонот. Но познато е дека, без оглед на тоа каква идеја може да има извршувачот и колку сака да ја спроведе во дело, тој не може да направи ништо без капитал; мора да се потпре на капиталистот за да ги покрие неопходните трошоци, а капиталистот, кој ги обезбедува психичките трошоци за сонот, секогаш и несомнено е желба од несвесното, без оглед на природата на будната мисла.“

Колку и да е јасна, оваа метафора лесно може да се прочита површно, со што целосно се промашува нејзината поента. Односно, може да изгледа дека самиот труд (работата на сонот) е само посредник меѓу свесната желба и несвесниот капитал – извршувачот (свесната желба) позајмува капитал од несвесното за да го финансира нејзиниот превод во јазикот на соништата.

Тука мораме да го земеме предвид Фројдовото инсистирање на тоа дека несвесната желба го „инфицира“ сонот само преку работата на сонот – единствениот извор на несвесната желба е самата работа на кодирање/маскирање на мислите во сонот, таа нема суштинско битие надвор од оваа работа.

За тебе е, Кертис.

Овој примат на формата над содржината исто така го објаснува парадоксот на перверзијата во фројдовската теориска структура – перверзијата ја покажува недоволноста на едноставната логика на трансгресијата.

Стандардната мудрост ни кажува дека перверзниците го практикуваат (го прават) она за што хистериците само сонуваат (дека го прават), односно дека „сè е дозволено“ во перверзијата; перверзникот отворено го актуелизира сето потиснато – а сепак, како што нагласува Фројд, репресијата никаде не е толку силна како во перверзијата, факт што повеќе од доволно го потврдува нашата доцнокапиталистичка реалност во која целосната сексуална пермисивност предизвикува анксиозност и импотенција или фригидност наместо ослободување.

Лакановото толкување на оваа Фројдова „метафора“ е поучно, одново, решително разјаснувајќи ги работите: „Ова се работи што изгледаат како метафора. Не е ли забавно да се види како ова добива поинаква вредност после она што ви го говорев за односот меѓу капитализмот и функцијата на господарот – за сосема поинаквата природа на она што може да се направи со процесот на акумулација во присуство на вишокот уживање – во самото присуство на овој вишок уживање, исклучувајќи го „големото и дебело“ уживање што се остварува во сурова копулација? Зарем токму оттаму инфантилната желба ја црпи својата сила, својата моќ на акумулација во однос на овој објект што ја претставува причината на желбата, имено она што се акумулира како либидо-капитал благодарение токму на инфантилната незрелост, на исклучувањето на уживањето што други ќе го наречат нормално? Тука го имате она што на Фројдовата метафора одеднаш ѝ ја дава нејзината вистинска конотација кога се повикува на капиталистот.“

Или, како што тоа го формулира Адријан Џонстон на концизно-брутален начин: „Анализата не е тука за да ги научи невротичарите како да е…т.“ Станува збор за тоа да се натераат да ја напуштат фантазијата за сосема нормално е…ње, да се натераат да се поистоветат со својот „симптом“, со кревкиот распоред на фигури на уживање што им овозможуваат да продолжат да живеат без премногу страдање и болка.

Поентата на Лакановото толкување на Фројдовата метафора за капитализмот тука е мошне прецизна, таа се протега подалеку од механизмот на сонот во самиот сексуален живот – на ист начин како што капиталистот што сака да отвори претпријатие мора да позајми капитал од банка или од некој друг постоечки фонд, субјектот што сака да се вклучи во „нормална“ сексуална активност мора да го мобилизира „она што е акумулирано како либидо-капитал благодарение токму на инфантилната незрелост“; накратко, кога се занимаваме со „нормален“ зрел секс („уживањето што се остварува во сурова копулација“), тоа можеме да го направиме само ако нашата активност ја одржуваат предвремено зрели инфантилни сексуални фантазии.

Ветувањето дека во некој момент ќе достигнеме „големо, дебело“ целосно уживање во неговиот најчист облик, оставајќи ги зад себе инфантилните фантазии, само по себе е ултимативна фантазија.

На паралелен начин, токму тоа го правел Епстин – ги нудел и ги остварувал опсцените фантазии што го одржувале системот во живот. Зошто?

Ако ова беше афродизијак, ќе седев ли овде и ќе зборував со ТЕБЕ во петок навечер?

Да се свртиме кон друга тема. Иако „официјалната“ тема на Дипиевото дело „Насилството и светото“ е врската помеѓу жртвата и светото, неговиот вистински фокус е крајната мистерија на таканаречените хуманистички или општествени науки, мистеријата на потеклото на она што Лакан го нарекува „големиот Друг“, она што Хегел го нарекува „екстернализација /Entaeusserung/“, она што Маркс го нарекува „отуѓување“ и – зошто да не – она што Фридрих Хајек го нарекува „спонтан поредок“ – како од интеракцијата на поединци може да настане појава на „објективен поредок“ што не може да се сведе на нивната интеракција, туку тие го доживуваат како суштинска агенција што ги одредува нивните животи?

Премногу е лесно да се „демаскира“ таквата супстанција, да се покаже преку феноменолошка генеза како таа постепено се „материјализира“ и се таложи од интеракцијата на поединците – проблемот е во тоа што претпоставката за таква спектрална/виртуелна супстанција на некој начин е косупстанцијална со битието човечко – оние што не се способни да се поврзат со неа како таква, оние што ја субјективизираат директно, се нарекуваат психотичари (токму за психотичарите, зад секој безличен голем Друг стои личниот голем Друг, параноичен таен агент/господар што ги влече конците).

Големиот теориски пробив на Дипи е поврзувањето на оваа појава на „големиот Друг“ со сложената логика на жртвувањето што е конститутивна за димензијата на светото, односно за појавата на разликата помеѓу светото и профаното – преку жртвата се одржува големиот Друг, трансцендентната инстанца што поставува граници на нашата активност.

Накратко, Злото се разликува од самото себе така што се екстернализира во трансцендентна фигура на Доброто. Од оваа перспектива, далеку од тоа да го опфаќа Злото како свој подреден момент, Доброто не е ништо друго туку универзализирано Зло; Злото е единство на самото себе и на Доброто.

Злото се контролира/ограничува себеси создавајќи привид на трансцендентно Добро; меѓутоа, тоа може да го направи само така што својот „обичен“ облик на Зло ќе го замени со бесконечно/апсолутизирано Зло.

Затоа моментите на криза се толку опасни – во нив нејасното лице на трансцендентното Добро, „темната страна на богот“, насилството што го одржува самото воздржување од насилство се појавува како такво:

„Се веруваше дека доброто владее над злото, неговата ‘спротивност’, но сега се чини дека злото е тоа што владее над самото себе така што презема дистанца кон себе, така што се поставува надвор од себе; така ‘само-екстернализирано’, повисокото ниво се појавува како добро.“

Поентата на Дипи е дека светото, според својата содржина, е исто што и страшното/злото; нивната разлика е чисто формална/структурна – она што го прави „свето“ е неговиот претеран карактер, што го прави ограничување на „обичното“ зло.

За да го видиме ова, не треба да се фокусираме само на верските забрани и обврски, туку да ја имаме предвид и тензијата помеѓу забраните што ги спроведува верската структура и ритуалите што ги практикува. „Често ритуалот се состои во инсценирање на кршењето токму на тие забрани.“

Трансплантација на срце од бабун не беше доволна. Целото твое тело беше крш.

Поуката од тековните откритија за мрежата на Џефри Епстин нуди жив доказ за тоа како функционира таквата напнатост. Епстин дејствувал како исконски татко кој организирал мрежа во која биле кршени основните правила (сексуални, финансиски, политички) и во која сè било дозволено.

Непристојностите изобилуваат – доволно е да се потсетиме на фотографијата на Бил Клинтон заводливо испружен на софа со перика и во женствена облека…

Не сакам да губам време резимирајќи ја мешавината од сексуални оргии, мрачни финансиски шпекулации и политички интриги – само мислам дека е важно да се забележи дискретното, но импресивно присуство на Израел во позадината.

Исто така мислам дека не треба да се губи време во обид да се утврди која димензија е клучна – сексуалната, политичката или економската – во мрежата на Епстин.

Треба само да се инсистира дека оваа мрежа е јасен пример на она што обично се нарекува „длабока држава“ – речиси комунистички (во смисла на комунизам за елитата, се разбира) таен домен во кој илегалните сексуални средби се користат за финансиска добивка и размена на дипломатски тајни, во кој исполнувањето перверзни сексуални желби и давањето доверливи информации се знаци на доверба и воедно алатки за дискретна уцена.

Овој домен е „комунистички“ не само во смисла дека неговите три димензии се нераскинливо испреплетени, туку и во смисла дека официјалните јавни политички бариери се избришани – во овој простор конзервативците разговараат со либералните „радикали“, трамповските популисти слободно се мешаат со најжестоките критичари на американскиот режим – во духот на „на крајот на краиштата, ние сме колеги“…

Таквиот простор на избришани политички поделби, на непристојна солидарност меѓу членовите на елитата, е неопходен за функционирање на постојниот правен поредок; тоа е неговиот мрачен темел, просторот каде што се склучуваат темни договори.

Тука требаше да биде крокодиловата глава.

Сметам дека случајот на Ноам Чомски е симптоматичен во тој поглед – иконата на американската радикална левица не само што воспоставила блиско пријателство со Епстин, ТОА лице на мрачното корумпирано подземје на американскиот општествен и политички живот, туку дури му советувала како да се справи со обвинувањата за сексуални злосторства.

Во рамките на овој простор, Чомски му се обратил на Стив Бенон, врвен трамповски популист, и го изразил своето и разочарувањето на Валерија (неговата сопруга) што „не бевте тука завчера“: „Џефри /…/ ми ја даде вашата адреса. Се надевам дека наскоро ќе можеме да организираме нешто друго. Имаме многу за разговор.“ Бенон одговорил: „Се согласувам. Би сакал да се поврземе.“

Во интервју за Veterans Unplugged во декември 2012 година, Чомски бил прашан дали би бил заинтересиран за разговор со мене. Неговиот одговор бил дека сум „само добар актер“ кој практикува чисто позирање: „Можете ли да најдете некаква содржина? Јас не можам, па не би бил заинтересиран за разговор со него, а претпоставувам дека важи и обратното.“ (Не важи – неколкупати трето лице се обиде да организира таков разговор и Чомски, а не јас, секогаш беше тој што го одбиваше.)

Се сеќавам на една дебата што ја водев со колега пред многу години, во која тој злобно нападна филм што мене прилично ми се допадна, тврдејќи дека е сосема безвреден; го прашав дали го гледал филмот, а тој одговори: „Се разбира дека не – зошто би губел време со такво целосно ср…е?“

Така Чомски се однесуваше кон мене – ништо не зборува за содржината на мојата работа затоа што знае дека е ср…е… И тоа е вистинската „длабока држава“ – просторот во кој Чомски пријателски муабети со Бенон и е поканет да престојува во луксузниот стан на Епстин кога е во Њујорк, но одбива секаков контакт со мене – така функционира денешната левица на „длабоката држава“.

И јас еднаш сум спомнат во досиејата – во една порака до Епстин (името на испраќачот е редактирано) му се обрнува внимание на говорот „Фројд живее“ што го одржав во Лондон во октомври 2017 година. Според некои извори на Фејсбук, Пам Бонди на своето сослушување во Конгресот на 11 февруари 2026 година рекла дека ако ги гониме кривично сите во досиејата на Епстин, целиот систем ќе се сруши.

Без оглед дали навистина го рекла тоа или не, изјавата е точна – само би додал дека системот веќе би се срушил доколку против сите што учествувале во универзумот на Епстин, разменувајќи пораки со него, беше спроведена соодветна и јавна истрага.

Пораката на аферата Епстин гласи: нема држава без длабока држава, односно нема државна моќ без нејзиниот непристоен двојник.