Бенгалски тигар од хартија

Комунистичкото движење во Индија има традиција подолга од сто години. Тоа време е исполнето со борби кои варираат од парламентарни до вистински востанија, а циклично се појавуваат во одделни сојузни држави. Сепак, Индија е единствената голема држава во азиското опкружување која немала социјалистичка револуција како Кина или Виетнам.

Првата Комунистичка партија на Индија (CPI) е основана во 1925 година и беше главната партија на левото движење сè до доцните 1950-ти и почетокот на 1960-тите години, а во 1964 година дојде до раскол и поделба на старата CPI и новата Комунистичка партија на Индија (марксистичка, CPI/M). Но, тука не беше крајот на превирањата. Имено, во 1969 година од CPI(M) се одвои фракција која беше наречена Комунистичка партија на марксисти-ленинисти (CPIML).

Човек би помислил дека логиката на расколот ја следи логиката на радикализацијата, дека секоја нова партија настанала од незадоволство од колебливоста на претходната и потрагата по вистинска, борбена линија која би дала подобри резултати. Но, процесот не е толку праволиниски и сите три партии лавираа во своите тактики, од повици за револуција до конформистички парламентаризам, кој денес повторно преовладува.

Овде нема подетално да се занимаваме со проблемот на синдикализмот, освен што ќе констатираме дека пред неколку години во Индија беше одржан најголемиот генерален штрајк во светската историја, во кој учествуваа повеќе од 200 милиони работници. Штрајкот беше насочен против премиерот Нарендра Моди и неговите мерки за понатамошна приватизација, како и против политиката на владата во борбата против Ковид-19. Во исто време, силното селанско движење се закануваше дека ќе го окупира Њу Делхи во бунт против законите кои одеа во корист на капиталот.

Владата на Моди, предводена од Индиската народна партија (BJP), е разорна за Индија и нејзините работници и селани. Веќе со години се спроведува агресивна неолиберална глобализација од една страна, а ксенофобична политика против муслиманите и далитите од друга страна. Опозицијата е слаба. Најголемата, некогаш владејачка, а денес водечка опозициска Конгресна партија (Indian National Congress, INC) исто така прифати неолиберална програма и објективно ѝ помага на десницата.

Како и Болсонаро, Трамп и Брегзит, движењето на Моди го јавна неолибералното разбивање на илузиите и националистичката мобилизација. Граѓанството се дефинира врз основа на верската припадност, што доведува до истовремено прогонување на малцинствата и големи профити за капиталистичките следбеници на Моди.

Отпорот на милиони работници и угнетени луѓе кон политиката на BJP денес е повеќе од неопходен. Треба да се спротивставиме на тенденциите и групациите кои водат кон зајакнување на BJP. Пред денешната констелација на силите, партијата која беше избрана од капиталот и која со децении ја водеше Индија беше Конгресната партија.

Во својата парламентарна варијанта, во текот на целото тоа време, разни комунистички партии им даваа поддршка на владејачките структури и учествуваа во задушувањето на работничките и селанските востанија ширум земјата. Тоа можеме да го сфатиме и како сталинистичка бирократска аберација во рамки на комунистичкото движење, како што тоа го прават и индиските троцкисти. Троцкистичката критика на постојните комунистички партии се сведува на обвинувања за секташтво од една страна и конформистички облик на реформизам од друга.

За тоа како изгледаше ова преку примерот на Западен Бенгал и Керала, разговаравме со познавачот на индиските општествено-политички прилики, Петар Павловиќ. Покрај занимавањето со физика и астрономија, тој како теоретичар и активист го следи комунистичкото движење во Индија, а беше активен и во Хрватска. Неколку години живееше во Индија, каде што ги запозна тамошните прилики од прва рака.

Тој смета дека историјата на комунистичкото движење последниве неколку децении во Индија е слика на доминантните движења во комунистичкото движење на светско ниво. Основните тенденции се целосна криза на политичкото водство, неможност за прилагодување кон новите околности со задржување доследна класна ориентација, опортунизам и вклопување во постојниот парламентарен систем и пазарните односи, како и маргинализација на оние фракции кои настојуваат да останат доследни на револуционерната програма.

Можеби за сето наведено е посебно инструктивен примерот на комунистичкото движење во Западен Бенгал, каде последниве децении може јасно да се следи неговиот подем и пад, што дава појасна слика на ниво на цела Индија. Токму Западен Бенгал е обележан со најдолгото парламентарно комунистичко владеење. CPI(M) како доминантна сила го водеше Левиот фронт кој со таа сојузна држава континуирано владееше 34 години, од 1977 до 2011 година.

Историјата на таквото владеење на Левиот фронт под водство на CPI(M) дава јасен одговор на прашањето какви радикални општествени промени кон укинување на капитализмот може да се очекуваат по повеќе од три децении парламентарна доминација на номинално комунистички, а всушност реформистички политички сили. За жал, одговорот е – речиси никакви.

Иако во ограничен обем целиот тој период беше искористен за подобра организација, агитација и пропаганда, како и објавување марксистичка литература, во своето политичко делување Левиот фронт брзо ги прифати правилата на буржоаската политика, во кои нагласокот е на зголемување на бројот на пратеници, кадрирање, поделба на министерски фотелји и брзо придобивање нови гласови, а не на развој на класната борба. Згора на тоа, развојот на класната борба, кој нужно внесува несигурност и судири, доаѓа во директен конфликт со таквите цели.

Во настојувањето во што пократок рок да се задоволи што поширока публика, а без оглед на разликите во класните улоги на таквата публика, политичките цели на Левиот фронт природно се свртуваа кон „отворање нови работни места“, „регионална конкурентност“ и слични познати пароли. Петар Павловиќ смета дека таквите политики почнуваат како ситни прагматични и реалполитички концесии, но во текот на децениите тие неминовно се претвораат во доминантно политичко обележје.

Затоа не треба да чуди што Левиот фронт под водство на CPI(M), во тежнеењето за развој на слободни трговски зони и привлекување нови капиталистички вложувања, тргна во конфискација на земја од сиромашните селани, а потоа на протестите на селаните одговори со испраќање полиција, која пак врз демонстрантите во повеќе независни инциденти отвори оган, при што беа убиени повеќе десетици луѓе, а ранети повеќе стотици.

Такви инциденти последниве години од владеењето на Левиот фронт имаше сè повеќе, а посебно се истакна бруталната полициска репресија во селото Нандиграм. Со тоа CPI(M) и придружниот Лев фронт го допреа политичкото и моралното дно, што набрзо го означи и нивниот крах во Западен Бенгал.

Сите илузии кои работниците и селаните со децении ги одржуваа беа толку разорени што повеќе ни најнаивните не можеа да веруваат дека кон социјализмот се напредува со изградба на капитализам во кој се пука врз работниот народ. Во наредните години оваа групација ја изгуби не само власта, туку практично и секое политичко влијание во Бенгал и беше сведена на политички мртовец. Но, минатото во Индија, освен што е древно, има и кратко паметење, па CPI(M) денес повторно се појавува на изборите, на пример на оние за законодавните собранија на сојузните држави.

Што се однесува до другите учесници во бенгалскиот Лев фронт, кои во однос на CPI(M) имаа споредна улога, меѓу нив се, меѓу останатите, Комунистичката партија на Индија (CPI) – политички поумерена во однос на CPI(M), со која се разиде по расколот во 1964 година – како и Револуционерната комунистичка партија на Индија (RCPI), која во своите почетоци беше троцкистичка организација.

Саумендранат Тагоре, внук на поетот Рабиндранат Тагоре

Ја основаше Саумендранат Тагоре, внук на познатиот поет, а по неуспешните обиди за покренување вооружени востанија, партијата прифати парламентарна ориентација и пристапи кон Левиот фронт. Во коалицијата учествуваше и специфичната партија All India Forward Bloc (AIFB), која комбинира комунистички и националистички елементи, а која ја основаше Субас Чандра Босе, познат антиколонијален борец. Босе во еден период размислувал за своевидна синтеза на комунистичките и авторитарните политички модели, што во подоцнежната историја на оваа партија главно се премолчува.

Треба да се спомене и дека опортунизмот на CPI(M) имаше и свое познато политичко покритие во познатата Сталинова теорија за двете фази на револуцијата. Дури и денес, претставниците на оваа партија сметаат дека Индија ја нема поминато фазата на буржоаската револуција, па првата задача на комунистите е најпрво да ја спроведат неа, за потоа да може да настапи социјалистичката револуција. Таквата теорија дава легитимитет на разни облици коалиции со либералните партии, како и на политички и програмски отстапки. Иако CPI(M) во Бенгал веќе не е релевантен политички фактор, и понатаму учествува во пошироки владејачки коалиции, особено во сојузните држави Керала и Тамил Наду.

Во опозицијата на парламентарните комунистички групации во Западен Бенгал стои долга историја на маоистички инспирираната герила на наксалитите. Нивната историја се вклопува во рамката на претходно скицираната историја на комунистичкото движење во таа сојузна држава. Како што CPI(M) настана со раскол на CPI, така и порадикалниот слој во рамки на CPI(M) не се помири со сè поотворената опортунистичка и парламентарна политика на партијата, па во 1969 година се отцепи и ја формираше Комунистичката партија на Индија (марксистичко-ленинистичка, CPI/ML), од која се развија различни наксалитски групации.

Во своите рани децении, ова герилско движење во Западен Бенгал, кое тежнееше кон покренување вооружена револуција со селанството како база, уживаше широка поддршка од студентите и радикалната младина. И денес во предградијата на Колката речиси во секоја улица може да се најде семејство од кое некој како студент пристапил во герилското движење и го изгубил животот. Меѓутоа, Петар Павловиќ смета дека тоа време денес е далечно минато, односно дека политичкото влијание на остатоците од герилското движење во поголемите центри на Западен Бенгал е практично занемарливо.

Дури и меѓу лево ориентираните Бенгалци, ретките спомнувања на наксалитите во разговорите веќе не одразуваат страв и восхит кон некогаш моќното герилско движење, туку тие се опишуваат како бегалци способни само за ситни диверзии и главно симболични напади.

Во последните десетина години наксалитите сè повеќе се соочуваат со изолација и губење на влијанието кај селанството, што дополнително ја продлабочува нивната маргинализација. Ако таквите тенденции продолжат, може да се очекува дека остатоците од герилата постепено сè повеќе ќе преминуваат во режим на чисто преживување и криење, слично како остатоците од РАФ во Германија во 1990-тите, иако Индија за такво дејствување нуди значително поповолни услови.

Извор: https://www.portalnovosti.com/