Па-па пацифизам

Соединетите Американски Држави веќе не се гарант на воената безбедност на своите сојузници, Кина и воено забрзано јакне, Русија се перципира и како воен непријател број еден во Европа. Промените на безбедносната архитектура врз која почиваше, не само западниот, туку и светот од Втората светска војна се огромни.

Американските сојузници повеќе не можат да сметаат на помошта од Вашингтон каква што беше вообичаена со децении, и затоа што САД испрати голема воена помош во Украина (вкупната помош на ЕУ е уште поголема) и затоа што повеќе никој не знае дали најмоќната држава во светот е сојузник или непријател.

Во исто време, воените нарачки глобално забрзано се зголемуваат. Последица на сето тоа е дека две држави, двете поразени во Втората светска војна, Германија и Јапонија, забрзано ја менуваат својата одбранбена политика која со децении беше заснована на воени ограничувања и пацифизам.

Јапонската влада на премиерката Санае Такаичи ги ублажи со децении старите законски ограничувања за извоз на оружје, што се толкува како пресвртница и оддалечување од пацифизмот, кој ја карактеризираше нејзината одбранбена политика од Втората светска војна, како и од пацифистичкиот устав од 1947 година. Ограничувањата кои го лимитираа извозот на воена опрема на пет категории (спасување, транспорт, предупредување, надзор и расчистување мини) стануваат минато.

Јапонија сега може да извезува оружје без претходните ограничувања кон сите седумнаесет држави со кои има потпишано договори за одбрана. Првиот извозен успех веќе е остварен: на 18 април е потпишан договор со Австралија за испорака на три (од планирани 11) фрегати од класата Могами кои ги произведува Mitsubishi Heavy Industries. Вкупната вредност на зделката изнесува 20 милијарди австралиски долари.

Целиот индопацифички регион се трансформира воено. Кина забрзано ја развива морнарицата, од тоа стравуваат и Јапонија и Јужна Кореја, а за Тајван (кој сè помалку е сигурен во гарантираната американска воена заштита во случај на напад од Кина) и да не зборуваме. Сите држави забрзано се вооружуваат, а со оглед на променетата позиција на Вашингтон, бројот на добавувачи се проширува.

Јапонија со Велика Британија развива нов надзвучен борбен авион, планира да ги зголеми издвојувањата за одбрана на два проценти од БДП, а во перспектива и повеќе. На колку, ќе знаеме кога подоцна годинава премиерката ќе ја објави новата безбедносна стратегија.

Поткопувањето на пацифистичкиот устав трае уште од мандатот на покојниот премиер Шинзо Абе, а можна кулминација на тоа би била јапонската нуклеарна воена програма за која во Токио се зборува јавно и отворено, меѓу другото и поради сè поголемата недоверба во нуклеарниот чадор на САД.

По воено амбициозен пат оди и Германија. Наглата промена се случи во 2022 година, по рускиот напад врз Украина, кога итно беше создаден интервентен фонд од сто милијарди евра за војската. Но, и неодамнешната германска промена е огромна: усвоена е првата воена стратегија воопшто која се однесува на Бундесверот.

„Ретко кога воената стратегија била потребна како во овој историски момент“, изјави германскиот министер за одбрана Борис Писториус. Бундесверот постои од 1955 година, а ваков документ немаа ни Западна Германија ни обединета Германија. Што точно пишува во документот во голема мера е непознато, поголемиот дел од стратегијата е таен.

Како што рече Писториус, многу делови не можат да се објават, бидејќи тоа е „како да го додадеме Путин на нашата мејлинг листа“. Документот дефинира како би требало Германија да одговори на потенцијалните закани.

Познато е и дека Русија е наведена како „најголема и најнепосредна закана во предвидливата иднина“, а таа „подготвува терен за напад врз членките на НАТО“. Целта е да се создаде најсилната конвенционална војска во Европа која до средината на следната деценија би имала 260.000 војници и уште 200.000 подготвени и обучени во резерва.

Нуклеарни промени се случуваат и во Германија. Свесни за сè помалата можност да се потпрат на САД, се бара нов нуклеарен чадор. Францускиот претседател Емануел Макрон настојува францускиот нуклеарен арсенал да стане дел од поширока европска безбедносна рамка, а германскиот канцелар Фридрих Мерц е подготвен да соработува во таа насока, што би претставувало историски пресврт од исклучивото потпирање на САД.

Воените трошоци глобално растат веќе 11 години. Стокхолмскиот институт за истражување на мирот (SIPRI) неделава објави дека вкупните воени трошоци лани изнесувале 2,887 билиони долари, што е реално зголемување од 2,9 проценти во однос на 2024 година. Најголемиот пораст се случува во регионите кои се оддалечуваат од САД и од наследството на крајот на Втората светска војна: 14 проценти во Европа, 8,1 процент во Азија и Океанија.

Карикатури: Aung Thein Htike

Извор: https://www.portalnovosti.com/