Пристапување исполенто со маки

Владата на Петер Маѓар преку неформални канали порачува дека Унгарија повеќе нема да биде пречка за желбата на Украина да ѝ се приклучи на Европската Унија. Ова значи дека споменатата земја во наредните денови, заедно со Молдавија би можела да ги започне пристапните преговори и да го отвори првиот кластер преговарачки поглавја, што би можело официјално да биде најавено за време на меѓувладината конференција на европските земји закажана за 15 јуни во Луксембург, објавија медиумите повикувајќи се на дипломатски извори.

Имено, донеодамнешните власти во Будимпешта под водство на Виктор Орбан, со причина доживуван како близок до Владимир Путин, долго време го саботираа приближувањето на Брисел и Киев. Истото важи и за неопходната европска помош за Украина, пред сè во вид на неодамна одблокираниот заем тежок 90 милијарди евра. Официјалната причина за блокадата на Орбан беше ситуацијата на унгарското малцинство во Украина.

Деновиве за тоа прашање се одржаа состаноци на унгарски и украински функционери, кои очигледно поминаа во позитивен тон. Заклучокот дека се одвива суштинско ресетирање на односите помеѓу двете земји го поткрепува и најавата на Маѓар дека наскоро би можел да се сретне со Володимир Зеленски. Во замена за оваа конструктивна промена на политиката, но и најавата за реформи во самата Унгарија, Брисел одблокира 16,4 милијарди евра наменети за Будимпешта од европските фондови.

Меѓутоа, отстранувањето на двегодишното унгарско вето значи и дека ЕУ повеќе не може да се извлекува на опструкциите на оваа членка, односно дека ќе мора да се изјасни за низа непријатни прашања. Од Брисел повеќепати се сугерираше дека украинското членство во Унијата, меѓу другото, претставува и заштита од нови руски инвазии.

Но, Унијата никогаш во пристапниот процес немала земја во отворена војна. Геополитичките неизвесности се огромни, на пример прашањата за тоа која територија воопшто се приклучува на ЕУ, дали земјите членки ќе имаат обврска да ја бранат Украина, дали ќе има мировни мисии и што значи тоа за односите со Москва.

Голема претпазливост меѓу актуелните членки предизвикуваат и навидум побанални прашања, како што се сосема сигурните огромни трошоци за обнова, самата големина на украинската територија и бројноста на населението, како и огромното производство на житарки — фактори кои по придружувањето на Киев кон ЕУ нужно ќе значат значителни промени во распределбата на средствата од европските земјоделски и кохезиони фондови.

Можеби најважно е тоа што владите на влијателните европски земји – предводени од Германија, Франција, Италија и Шпанија – фрустрирани од искуството со унгарските блокади, не се склони да примаат нови членки сè додека ЕУ не ги реформира сопствените механизми на одлучување и не го укине принципот на донесување одлуки со консензус. Да не ги спомнуваме украинските проблеми со корупцијата, демократијата и човековите права.

Од наведеното може да се насети дека приближувањето на Украина кон ЕУ нема да оди лесно ниту брзо дури и без Орбан; имено, и за тој процес е потребна согласност од сите досегашни 27 членки. Изминатите недели на претпазливост со ентузијазмот повикаа низа европски лидери, како што се премиерите на Холандија и Белгија, Роб Јетен и Барт де Вевер.

Минатата недела беше објавено дека Европската комисија, со цел да го ублажи скептицизмот на националните влади, размислува за воведување модел според кој новите членки неколку години по приклучувањето нема да имаат право на глас при донесувањето на клучните одлуки.

На иста линија е и неодамнешното писмо на Фридрих Мерц до лидерите на ЕУ, во кое германскиот канцелар се залага за воведување „иновативни решенија“ и предлага на Украина, наместо полноправно членство, да ѝ се додели статус на „придружна“ земја.

Сето наведено во голема мера се однесува и на земјите кандидати од Западен Балкан, па затоа се шпекулира дека во пристапниот договор помеѓу ЕУ и Црна Гора — како извесна следна членка на ЕУ која би можела да се приклучи во 2028 година — би можело да биде вградено и споменатото ограничување.

Што се однесува до Киев, не изненадува големото незадоволство од понудата за симболично, односно второкласно членство. Сепак, со оглед на внатрешните маки на самата Унија, прашање е колку Украина воопшто ќе има избор.

Карикатура: Thiago Lucas

Извор: https://www.portalnovosti.com/