Ќе дојдат тивки дождови (расказ)

 

Во дневната соба часовникот гласно пееше: „Тик-так, седум часот, време за станување, време за станување, седум часот!“ Како да се плашеше дека никој нема да стане. Утрово куќата беше празна. Часовникот продолжуваше да отчукува, повторувајќи ги во празнината своите звуци.„Седум и девет. Време за појадок. Седум и девет!“

Во кујната автоматскиот шпорет за појадок испушти тивка шушкава воздишка и од својата топла внатрешност исфрли осум совршено испечени парчиња тост, осум јајца на око, шеснаесет парчиња сланина, две шолји кафе и две ладни чаши млеко.

„Денес е 4 август 2026 година“, рече втор глас од врвот на кујната, „во градот Алендејл, Калифорнија.“ Датумот го повтори трипати, за секој случај. „Денес господин Федерстон има роденден. Денес е годишнина од бракот на Тилита. Денес достасуваат осигурувањето, сметките за вода, гас и електрична енергија.“

Некаде во ѕидовите кликнаа релеи, а мемориските ленти тивко се лизгаа под електронските очи.

„Осум и еден. Тик-так. Осум и еден. Време за училиште, време за работа. Брзајте, брзајте! Осум и еден!“ Но ниедна врата не трасна. Ниеден тепих не го почувствува мекото чекорење на гумените потпетици. Надвор врнеше. Метеоролошкиот уред крај влезната врата тивко запеа: „Дожду, дожду, оди си; денес понесете чадори и мантили...“ Дождот рамномерно удираше по празната куќа, а неговото ехо се разлеваше низ тишината.

Надвор гаражата ѕвонливо сигнализираше и ја подигна вратата, откривајќи го автомобилот кој трпеливо чекаше. По долго чекање вратата повторно се спушти.

Во осум и триесет јајцата веќе беа смалени и исушени, а тостот тврд како камен. Метална стругалка ги оттурна во мијалникот, каде што врелата вода ги понесе низ металното грло коешто ги сомеле, ги свари и ги однесе кон далечното море. Валканите садови потонаа во жешката машина за миење и повторно излегоа чисти, суви и блескави.

„Девет и петнаесет“, запеа часовникот. „Време е за чистење.“ 

Од своите дувла во ѕидовите излетаа ситни роботски глувци. Собите одеднаш се исполнија со тие мали чистачи од гума и метал. Се удираа во столовите, вртејќи ги своите четкасти тркалца налик на мустаќи, ја расчешлуваа ткаенината на теписите и нежно ја вшмукуваа скриената прашина. Потоа, како таинствени натрапници, повторно исчезнуваа во своите дувла. Нивните розови електрични очи полека се изгаснаа. Куќата повторно беше беспрекорно чиста.

Десет часот. Сонцето конечно излезе зад дождовните облаци. Куќата стоеше сама, среде град претворен во урнатини и пепел. Таа беше единствената куќа што останала исправена. Ноќе разурнатиот град зрачеше со радиоактивен сјај што можеше да се види од многу километри.

Десет и петнаесет. Градинарските прскалки се завртеа, исфрлајќи златести водени фонтани што го исполнуваа мекиот утрински воздух со светкави водени капки. Водата силно удираше по прозорците и се слеваше по изгорената западна страна на куќата, а белата боја рамномерно беше излупена од ѕидот. Целата западна фасада на куќата беше црна, освен на пет места. Тука останала силуетата на човек што коси трева. Малку подалеку, како на фотографија, се гледаше жена наведната да набере цвеќе. Уште понатаму, во еден единствен титански миг, нивните ликови беа врежани во дрвото: мало момче со рацете фрлени високо во воздух; малку погоре – силуетата на топка во лет, а спроти неа девојче со кренати раце, подготвено да ја фати топката која никогаш не падна.

Останаа само тие пет светли отпечатоци – мажот, жената, децата и топката. Сè друго беше претворено во тенок, јагленисан слој.

Нежниот дожд од прскалките ја исполнуваше градината со светкави капки што блескаа на утринската светлина.

До тој ден, куќата совршено го беше чувала својот мир. Совесно прашуваше: „Кој е таму? Која е лозинката?“, а кога не добиваше одговор од осамените лисици и од мачките што жално мјаукаа, ги затвораше прозорците и ги спушташе ролетните со старомоминска грижа за сопствената безбедност, која веќе граничеше со механичка параноја.

Куќата се тресеше при секој шум. Ако некој врабец само ја допреше стаклената површина на прозорецот, ролетната веднаш се креваше. Исплашената птица одлетуваше. Не – дури ни птица не смееше да ја допре куќата!

Дванаесет часот напладне.

На предниот трем жално цивкаше куче, тресејќи се од немоќ.

Влезната врата го препозна неговиот глас и се отвори. Кучето, некогаш големо и силно, а сега сторено кожа и коски, прекриено со рани, полека влезе и почна да талка низ куќата, оставајќи калливи траги. Зад него зуеја лутите роботски глувци – лути што мораа да ја чистат калта, лути поради секое нарушување на редот.

Ниту едно ливче не можеше да се провлече под вратата а да не се отворат ѕидните панели и од нив молскавично да излетаат бакарните роботски собирачи. Правта, влакната или хартијата, зграпчени со нивните ситни челични челусти, веднаш беа носени назад во дувлата. Оттаму, низ цевки што водеа кон подрумот, отпадот паѓаше во тивковоздивнувачкиот отвор на инсинераторот, кој демнеше во темниот агол како некакво зло божество – Баал.

Кучето истрча на катот и хистерично залаја пред секоја врата, сè додека, исто како и самата куќа, конечно не сфати дека овде има само тишина.

Го намириса воздухот и почна да ја гребе кујнската врата. Зад неа шпоретот печеше палачинки, а куќата се исполнуваше со богатиот мирис на штотуку испечено тесто и јаворов сируп.

Кучето легна пред вратата, со пена на устата. Возбудено душкаше, а очите му гореа. Одеднаш диво потрча во круг, почна да си ја гризе опашката, се вртеше во безумно лудило... и почина.

Телото му остана во дневната соба цел еден час.

Два часот“, запеа нечиј глас.

Дури тогаш, нежно насетувајќи го распаѓањето, четите роботски глувци безгласно излегоа од своите дувла, лесни како сиви лисја носени од електричен ветер.

Два и петнаесет.

Кучето го немаше.

Во подрумот инсинераторот одеднаш засветка, а вител од искри се издигна низ оџакот.

Два и триесет и пет.

Од ѕидовите на терасата полека се извлекоа маси за бриџ. Картите за игра затреперуваа во воздухот спуштајќи се врз зелените подлоги, расфрлајќи се како дожд од знаци и броеви. На дабовата клупа се појавија чаши мартини и сендвичи со салата од јајца. Засвире музика.

Но масите останаа празни, а картите недопрени.

Во четири часот масите повторно се преклопија како огромни пеперутки и исчезнаа зад обложените ѕидови.

Четири и триесет.

Ѕидовите на детската соба засветеа.

Почнаа да се појавуваат животни: жолти жирафи, сини лавови, розови антилопи и виолетови пантери, безгрижно трчаа и си играа низ проѕирниот свет. Ѕидовите беа од стакло. Низ нив се отвораше свет исполнет со бои и фантазија. Скриени филмски ленти бесшумно минуваа низ совршено подмачканите механизми и ѕидовите оживуваа.
Подот на детската соба беше исткаен така што личеше на свежа ливада со висока летна трева. По неа трчаа алуминиумски бубашваби и железни штурци, а во жешкиот, неподвижен воздух нежни црвени пеперутки трепереа среде остриот мирис на трагите што ги оставаат дивите животни.
Се слушаше звук како од огромна жолта кошница со пчели скриена во темна пештера – длабокото, мрзеливо брумчење на лав што задоволно преде. Се слушаше и тивкото тапкање на копитата на окапите, како и шумолењето на свеж тропски дожд што паѓаше врз тревата вкочанета од летната жега.

Потоа ѕидовите се растворија во бескрајни пространства од исушена савана, милја по милја, под топлото бескрајно небо. Животните полека се повлекуваа кон трнливите грмушки и водопојните места.

Беше време за детската игра.

Пет часот.

Кадата се наполни со бистра, топла вода.

Шест. Седум. Осум часот.

Садовите за вечера сами се движеа како да изведуваат магичен трик, а од работната соба се слушна тивко кликнување.

Во металниот држач спроти огништето, каде што весело гореше огнот, полека се појави пура. На нејзиниот врв веќе имаше околу сантиметар мека сива пепел. Таа тлееше и стрпливо чекаше.

Девет часот.
Креветите ги вклучија своите скриени грејачи, бидејќи ноќите овде беа свежи.

Девет и пет.

Од таванот на работната соба се огласи глас:

„Госпоѓо Меклелан, која песна би сакале да ја слушнете вечерва?“

Куќата молчеше.

По кратка пауза, гласот повторно проговори:

„Бидејќи не изразивте желба, ќе изберам песна по случаен избор.“

Тивка музика почна да свири во позадина.

„Сара Тиздејл. Ако добро се сеќавам, ова беше вашата омилена...“

 

Ќе дојдат тивки дождови и мирисот на земјата,
Ластовиците ќе кружат со својот блескав џагор;

Жабите во барите ќе пеат цела ноќ,
Дивите сливи ќе цутат трепетливи белини,

Црвеногушките ќе блескаат со огненото перје,
Хировито свиркајќи од ниската жица на оградата.

И никој нема да знае за војната, никој,
Ниту ќе се грижи кога таа конечно ќе заврши.

Ни птица, ни дрво нема да тагуваат
Кога човештвото сосема ќе исчезне.

И самата пролет, кога в зори ќе се разбуди,
Нема да забележи дека нè нема.“

Огнот мирно гореше во каменото огниште, а пурата тивко се распадна во купче мека сива пепел на својот послужавник. Празните фотелји стоеја една спроти друга меѓу безгласните ѕидови, додека музиката продолжуваше да свири.

 

Во десет часот куќата почна да умира.

Задува ветер. Падната гранка од дрво со тресок го скрши кујнскиот прозорец. Шише со средство за чистење падна врз шпоретот и се распрсна. За миг целата просторија ја зафати пламен.

„Пожар!“ — вресна некаков глас.
Светлата во куќата затрепкаа, а од таваните избувнаа млазови вода од противпожарните прскалки. Но запаливата течност веќе се разлеваше по линолеумот, плазејќи и голтајќи сè пред себе, провлекувајќи се под кујнската врата, додека гласовите ја повторуваа тревогата во хор:
„Пожар! Пожар! Пожар!“

Куќата се обиде да се спаси. Вратите нагло се затворија, но прозорците веќе беа испукани од жештината, а ветрот го разгоруваше пламенот, снабдувајќи го со нов кислород.
Куќата почна да ја губи битката. Огнот, распрснат во милијарди бесни искри, лесно преминуваше од соба во соба, а потоа се искачи по скалите. Од ѕидовите истрчуваа малите роботски прскалки, пискајќи додека исфрлаа млазови вода, па повторно брзаа по нова залиха. Од ѕидните млазници непрестајно се излеваше механички дожд.

Но беше предоцна.

Некаде, со тивок воздив, една пумпа запре. Дождот што го гаснеше пожарот престана. Се исцрпи резервата вода што со денови ги полнеше кадите и ги миеше садовите.
Пламенот со пукање се искачи по скалите. Почна да се храни со Пикасовите и Матисовите слики во горните ходници како со најфини деликатеси, полека согорувајќи ги боите и претворајќи ги платната во црни трошки.
Сега огнот лежеше по креветите, стоеше на прозорците и ги менуваше боите на завесите.

Тогаш пристигна засилувањето.

Од отворите на таванот се појавија слепи роботски лица, а од нивните усти, налик на чешми, избувна зелена противпожарна хемикалија.

Пламенот се повлече, како што и слон би се повлекол пред мртва змија.

Сега дваесет зелени „змии“ се извиваа по подот, задушувајќи го огнот со својот студен, бистар отров од зелена пена.

Но огнот беше лукав.

Испрати пламен надвор од куќата, нагоре кон таванот, до пумпите.

Експлозија!

„Мозокот“ на таванот, кој управуваше со пумпите, се распрсна во бронзени парчиња што се разлетаа по дрвените греди.

Огнот повторно се втурна во секој плакар и почна да ја голта облеката што висеше во него.

Куќата се затресе. Нејзината дабова конструкција крцкаше коска до коска; оголениот скелет се виткаше под жештината, а жиците и каблите – нејзините нерви – останаа разголени, како хирург да ѝ ја беше одрал кожата за црвените жили и капилари да затреперат во врелиот воздух.

„Помош! Помош! Пожар! Бегајте! Бегајте!“

Жештината ги распукуваше огледалата како првиот кршлив зимски мраз.

Гласовите лелекаа:

„Пожар! Пожар! Бегајте! Бегајте!“

Тоа звучеше како трагична детска песничка – десетина гласови, високи и ниски, како деца што умираат сами, изгубени во шумата.

Еден по еден, гласовите замолкнуваа, додека изолацијата на жиците пукаше како печени костени.

Еден... два... три... четири... пет гласа згаснаа.
Во детската соба гореше џунглата.

Сините лавови рикаа. Виолетовите жирафи скокаа во бегство. Пантерите трчаа во кругови, менувајќи ги своите бои, а десет милиони животни, бегајќи пред огнот, исчезнуваа кон далечната река обвиена со пареа...
Уште десет гласа згаснаа.

Во последните мигови под огнената лавина сè уште се слушаа други гласови, сосема рамнодушни кон катастрофата. Едни соопштуваа точно време. Други косеа трева со далечински управуваната косилка. Трети избезумено отвораа и затвораа чадор. Предната врата непрестајно се отвораше и затвораше. Илјадници механизми продолжуваа да ја извршуваат својата задача, како во часовничарска работилница во која секој часовник полудено го отчукува часот малку пред или малку по останатите – привиден хаос, а сепак совршено усогласен.

Пеење.

Вресоци.

Последните неколку роботски глувци-хигиеничари храбро излетаа за да ја отстранат страшната пепел.
А еден единствен глас, со возвишена рамнодушност кон сè што се случуваше, продолжуваше да рецитира поезија во работната соба обвиена во пламен – сè додека не изгореа сите филмски ленти, сè додека не свенеа сите жици и не испукаа електричните кола.

Тогаш огнот ја распара куќата.

Таа се урна со силен тресок, исфрлајќи облаци од искри и чад.

Во кујната, миг пред дождот од оган и дрвени греди, сè уште можеше да се види шпоретот како со безумна упорност подготвува нови појадоци: сто и дваесет јајца, шест векни препечен леб и двесте и четириесет парчиња сланина. Огнот ги проголта, но тоа само го натера шпоретот повторно да започне со работа, хистерично шиштејќи.

Потоа – тресок.

Таванот се сруши врз кујната и дневната соба.

Дневната соба пропадна во подрумот.

Подрумот се урна во уште подлабоките простории.

Замрзнувачот, фотелјата, филмските ленти, електричните кола, креветите – сè се струполи во хаотично купиште, како расфрлани скелети, длабоко под урнатините.

Чад.

И тишина.

Само огромна маса чад.

На исток почна едвај забележливо да се разденува.

Меѓу урнатините исправен остана само еден ѕид.

Во него последниот глас продолжуваше да зборува, одново и одново, додека сонцето изгреваше над натрупаните урнатини и пареата:

„Денес е 5 август 2026 година. Денес е 5 август 2026 година. Денес е...“

 

Слики: Enrico Bertuccioli

Наслов на изворникот: Ray Bradbury - There Will Come Soft Rains By

Подготвил: Тим Дисензус

 

Белешка

„Ќе дојдат тивки дождови“ (There Will Come Soft Rains) е научнофантастичен расказ напишан како хроника за една осамена куќа што останала недопрена во калифорниски град целосно уништен од нуклеарна бомба, а потоа куќата била уништена во пожар предизвикан од силна бура. Насловот е преземен од истоимената песна на Сара Тиздејл од 1918 година, објавена за време на Првата светска војна и пандемијата на шпанскиот грип. Расказот Бредбери првпат го објавил 1950 година во две различни верзии и во две различни публикации: како расказ во списанието Collier's и како поглавје од романот составен од поврзани раскази „Марсовски хроники“ (The Martian Chronicles).

Во верзијата објавена во списанието дејството било сместено на 28 април 1985 година. Во „Марсовски хроники“ расказот бил преработен и вклучен како поглавје со наслов „Август 2026: Ќе дојдат тивки дождови“. Официјалните датуми на објавување на двете верзии се разликувале само за два дена.

Во изданието од 1997 година сите датуми од изданието од 1950 година биле поместени за 31 година, па насловот бил променет во „Август 2057: Ќе дојдат тивки дождови“.

Во 1984 година расказот бил објавен и како самостојно дело во англиската антологија Top Science Fiction, како и во шпанската антологија La crema de la ciencia ficción, со увод напишан од самиот Реј Бредбери. Во него тој објаснува дека расказот го напишал откако видел фотографија од ѕид во Хирошима, на кој останале зачувани сенките на луѓето што загинале при експлозијата на атомската бомба.