Меѓа

Видов дека нешто се мрда. Отидов да видам што е. Мислев дека соседот повторно се обидува да ја премести меѓата. И тогаш го забележав тоа око. Не, не е мачка. Сигурно. Окото беше детско.

Око. Бело. Мало. Исплашено око. Под исфрлена церада. Ветрот за миг ја поткрена. И окото ѕирна. Одненадеж друго. Трето. Трепкаат. Четврто. Ги има десетина. Стотина. Илјада. Ветрот фучи. Очите трепкаат. Ветрот завива. Церадата се крева. Ветрот пишти. Човекот пишти.

Се буди облеан во пот. Фала му на Бога, само сон! А тогаш се сети дека не е. Дека окото е вистинско. И церадата е вистинска. Таму на ѓубриштето, каде што се составуваат двете земјишта. Таму - на меѓата. Всушност, тоа е негова земја. Но соседот ја преместил оградата, одамна, му украл барем една педа. И, се разбира, го тужеше на суд. А сега тој таму фрла ѓубре. Стари акумулатори – да ја затрујат почвата. Намерно, во случај да не добие на суд. Стари акумулатори, шут, машина за перење, штици, гуми... и церада. Церадата под која е окото.

Не беше сосема сигурен дали добро видел. Се стемнуваше, си заминуваше и можно е дека само му се сторило. Ветрот стануваше посилен и не му се остануваше повеќе таму. Тој дел од имотот секогаш беше мрачен. Особено во самрак. Особено во ваков самрак, кога темни, диви, дождовни облаци почнуваат да се собираат и заканувачки да се приближуваат правејќи го воздухот потежок, правејќи го мракот уште потемен.

Отворено поле што завршува со лесна угорнина и куќата на омразениот сосед. Пци на синџир. Ветрометина. Контури од врбови стебла. Глуждови на гранките, канџи од вештерка.
Можно е дека се збунил. Но што ако не? Што ако окото е вистинско, а се спрема невреме? Можеби е мачка. Но на мачката ѝ светат очите. Ова око не светкаше. Не како животинско.

Повеќе не можеше да заспие. Сакаше да ја разбуди Жената, но не сакаше да го слуша нејзиниот глас. Ако ѝ каже, ќе побудали. Ќе умре од страв. – Кој тоа ни се мотка околу поседот – ќе праша со оној нејзин хистеричен тон. – Овие денови има сомнителни луѓе, секакви луѓе. Или пак ќе се загрижи (што е уште полошо) – што ако е навистина дете, не можеме да го оставиме таму. Под церадата, на вакво невреме. Мислиш дека мене не ми е страв, ќе помисли тој тогаш – па ќе рече – што ти е гајле, глупачко, постојано креваш паника. Мислиш дека мене не ми е жал за детето, ќе помисли, а ќе рече – само ќе се заглавиме во неволја. Тоа ќе рече.

Што ми е гајле. Тоа е зад оградата на соседот. Тој нека се грижи кој му талка по поседот. А пак – токму тој дел е мој посед. Каде нашле да се кријат баш на мојата земја? Затоа зашто Соседот таму го фрла ѓубрето. Ете затоа. На ѓубриште е најлесно да се сокриеш.

Лајно едно. Околу тоа парче земја се судат веќе 15, ама не, 20 години. А во документите пишува дека е мое. Ако дојде полиција – што ќе кажат? Кој е одговорен за криење бегалци? 23.000 куни. Толкава е казната. Прочита во весник. Толкава е казната за криење бегалци. Странци без документи. Отфрлени, прогонети, протерани, несреќни, бескуќни луѓе. Луѓе на кои и церадата им е добра.

Да им ебам мајката. Каков човек треба да си за да донесеш таков закон? Каков човек треба да бидеш за да оставиш деца да се кријат на ѓубриште, под церада, на вакво невреме. Којзнае што сѐ има таму. Има стаорци, сигурно. Ќе се облечам. Одам по детето. Одам да го нахранам. Нека спие во мојот кревет, јас можам и на каучот. Жено, станувај. Не, нема уште да ја будам. Ќе побудали. А што ќе речат? Што ќе рече полицијата ако нѐ фатат?Можеби ќе помислат дека сме сакале да го украдеме детето. Тоа пишува во весниците – со овој закон ќе спречиме илегална трговија со луѓе. Можеш да мислиш – оној што сака илегално да тргува со луѓе, него сигурно нема да го спречи казна од 23.000 куни. Таквите никогаш не ги фаќаат.

Но мене сигурно ќе ме фатат. Мене сигурно некој ќе ме поткаже. Соседот, кој друг би го сторил тоа. Тоа тој го смислил – сто по сто, да му ебам мајката. Тоа намерно го направил. Им дозволил на бегалците таму да спијат. Мене да ме наседне. Намерно ги пуштил на тој дел од поседот. На меѓата. Утре ќе ме пријави. Ако веќе не ме пријавил. Кој знае, можеби полицијата веќе дошла.

Стана и погледна преку прозорецот.
Ништо не се гледа. Само невремето што дивее. Подлата природа како се подготвува за разуздана забава.

Му се стори дека нешто се движи. Во далечината. Под церадата. Некаква фигура ќе се појави, па пак ќе исчезне.

Можеби соседот не знае. Можеби не ни забележал дека му дошле на поседот. Како да не! Покрај оние негови кучишта никој не може да помине незабележано. Ќе ги истерам. Ќе им однесам храна. И ќе ги истерам на поседот на соседот. Нека ја земат таа ебена церада и нека се поместат десетина метри. И тогаш тоа не е повеќе мој проблем. Ќе им однесам и чај. И јакни.

Веројатно за тоа се следува казна.
Ќе ги истерам, па ќе ги пријавам.
Жено станувај. Свари чај.

Кој кур крескаш! Па не би те будел без потреба. Таму има некои луѓе. Каде? Таму. На нашата земја. Кај соседот. Се разбира дека сум сигурен. Бев таму. Видов дека нешто се мрда. Отидов да видам што е. Мислев дека соседот повторно се обидува да ја премести меѓата. И тогаш го забележав тоа око. Не, не е мачка. Сигурно. Окото беше детско. Нема да викам полиција, што ме ебеш. Тоа е моја земја, ќе платиме казна. Првин ќе ги истерам. Добро, нема да ги истерам, ќе ги преместам за десет метри. А тогаш ќе викнам полиција. Кај си тргнала со тие ќебиња? Добро, земи ги. И свари чај. Исечи колбаси. Немој, подобро земи сирење, тие не јадат свинско. Сирење и леб. Гледам ќе има невреме. Само што не почнало да врне. Побрзај. Одиме. Готова ли си веќе еднаш? Што ќе ми е пушка? Па нема вака да одам во ноќта. Кој знае кој е таму. Можеби е подобро ти да останеш овде. Ќе земам батерија. Кога ќе ти дадам знак, викни полиција. Ќе светнам трипати. Кратко.

Не грижи се. Полицијата ќе се погрижи за нив. Ама каков затвор, жено. Нема да ги стават во затвор. Ќе ги сместат некаде да спијат. Знам, знам дека се плаќа казна ако преминат. Мислиш ќе ги вратат на граница? Нема, не грижи се. Ќе ги сместат некаде. Немој повеќе да ме малтретираш, туку дај го чајот и тоа ќебето.

Ајде побрзај, ќе се раздени. Не сакам да ме види соседот.

Жената стои покрај прозорецот. Загрижено гледа во темнината. Фигурата на мажот е сѐ помала. Изгледа несмасно, со ќебето преку рамо, како натприродно суштество. Тука, на село, не е тешко да се верува во чудовишта. Особено во ваква ноќ. Кога врбовите стебла ќе оживеат под налетите на ветрот што дивее по пустите полиња.

Кој знае што е она таму? Дали навистина е само стебло? Дали тоа шушкање е само преплашена мачка. Дали завивањето е само ветрот што фучи низ фрлената центрифуга од машината за перење?

Глуждовито стебло, движење во житото, лисичји очи, човек што носи ќебе. Крвта ѝ мрзне во вените. Како ли му е на тоа дете под церадата? Не е белки само. Овде. На самовилската ледина, во ѓаволска ноќ. Меѓу туѓинци. Кои носат пушки. Кои изгледаат како чудовишта.

Молњите се уште далеку – цртаат фигури на хоризонтот. Татнежот доцни, одвај чуен. Но дождот почнува. Крупни капки, една по една. Таа се обидува да одгатне што се случува. Но молњите се единствениот извор на светлина.

Секој удар, нова слика. Нов призор од филмот на ужас.

Одам. И јас одам по него. Не можам детето да го оставам само. Престрашено. Каде ќе го избрка тој, во пичка мајчина. Ќе го земеме дома. Или нив, можеби се повеќе. Па и казна да платиме. И сѐ да ни земат. Замисли да е мое дете. Замисли мое дете да е таму само под таа церада. И почнува да врне. Ќебето ќе се нацица со вода. Каква корист од водено ќебе. Одам јас таму па нека ме убие после. Сама ќе ја платам казната од моите пари. Оние што ги криев.
Врне. Жената трча. Со сета сила трча. Се разденува. Сега може да го види мажот. Стигнал до меѓата. Како да мавта со рацете. Жената не гледа со кого зборува. Телото на мажот ја покрива фигурата. Капки дожд ѝ се слеваат низ образите, ѝ влегуваат во очите, таа со рацете ги брише капките, вика. Остави ги, остави ги на мир. Соседот излегува од куќата. Кучињата лаат. Дождот е уште посилен, жената трча уште побргу. Се лизга. Паѓа во калта. Станува, трча.
Пушти ги, вика. Кал ѝ влегува во устата.

Истрел.

Жената писка.

Ја брише калта од лицето подобро да види. Две мали силуети трчаат. Соседот трча по нив. Трча по нив со кучињата. Белки нема да ги пушти кучињата по нив? Нема да ги пушти кучињата по децата?!

Жената клечи. Плаче. Пушти ги, шепоти. Остави ги на мир.
Мажот се враќа. Накиснат. Намуртен. Со наведната глава.
Жената полека се крева. Мрмори – Што стори?! Црни човеку?! Зошто им го стори тоа? Тие се само деца!
Мажот поминува покрај неа. Не ја ни погледнува.

- Ти реков ли да останеш дома.

Жената не се откажува, накривува по него.

- Човеку, тоа се само деца. Зошто не ги зеде?! Спаси?! Врати се таму... Оди по нив! Тоа се мали, изгубени деца, далеку од дома...
- Почнува да го удира по грбот.
- Врати се – врати се по нив...

Човекот презирно ја погледнува.
- Без гајле. Ќе се снајдат. Чергата не е далеку.

На жената ништо не ѝ е јасно. Човекот продолжува да оди оставајќи ја жената втренчено да гледа по него.

- Што зборуваш ти?! За што зборуваш?! – вика жената.

Човекот ни за миг не запира, само лесно ја врти главата и презирно дофрла:

- Тоа беа цигани, глупачко. Краделе некој кур, веројатно.

Жената зачудена заостанува.
И така стои.
Па ќе плукне.

- Да им ебам мајката, циганска да им ја ебам.
Во далечината се слуша лаеж на кучиња.

Превод од хрватски: Кате Ацевска
Слики: Icy and Sot

Уна Визек. Родена во Загреб во 70-тите на минатото столетие.. Сѐ уште е таму. Од 9-17 часот пишува софтвери. Од 17-19 пишува драми и куси раскази. Танцува кога ќе стигне. Понекогаш готви ручек или се грижи за ќерките. А понекогаш и на сопругот ќе му зготви нешто. За среќа, драми и раскази можат да се пишуваат и додека простираш алишта. Успеала да напише четири целовечерни драми: „Помрачување“ (2010), имала јавно читање во склоп на Драматуршкото студио-Мали ноќни читања 2012, објавено во списанието Казалиште, како и радио праизведба на Хрватското радио во режија на Марио Ковач. „Последен повик за Рејкјавик“ (2012) била во најтесен избор за наградата Марин Држиќ за 2012 година. „Последните Хрвати“ (2013) имала јавно читање во склоп на Мали ноќни читања 2014. „Нема живот на Марс“, награда Марин Држиќ (3 место) за 2015 година.
На 15 фестивал на Европски кус расказ (2016) ја освојува првата награда со расказот „Меѓа“.