100 години „Улис“: книгата што стана мит

02.02.2022 11:46
100 години „Улис“: книгата што стана мит

Денес светот ја прославува стогодишнината од отпечатувањето на романот „Улис“ од ирскиот писател Џејмс Џојс. Овој роман, веќе со децении важи за еден од најголемите романи на ХХ век и едно од најважните дела напишани во историјата.
На македонски, во неговата интегрална форма, преведен во оригинал и со неопходните анотации романот излезе во 2013 година, во превод на Марија Гиревска, во издание на издавачката куќа „Полица“. Оттогаш Улис доживеа три изданија: 2013, 2017, 2019 година. По повод роденденот на „Улис“, годинава се подготвува ново издание на „Улис“ на македонски.

 

„Интелектуалната имагинација!
Со сѐ што е во мене или ништо од мене. NON SERVIAM!“
(U 15.4882)



Храбрите жени што му помагаа на Џојс

Пред сто години, на 2 февруари 1922, на четириесеттиот роденден на Џејмс Џојс, во својата мала париска книжарница, „Шекспир и Компани“ (Shakespeare and Company), сместена на „Руе д’Одеон“ бр. 12, Американката Силвија Бич ќе го отпечати за првпат во целост романот што Џојс го пишуваше седум години со претрпени дваесет и пет операции на очите – Улис. Во 7 часот наутро од печатницата пристигнуваат само два примероци од сината книга: едниот наменет за Џојс, а другиот за излогот на книжарницата: париските минувачи воодушевено застануваат да го видат митот што сега стана книга. За Силвија Бич, ова ќе биде првиот и последен роман што ќе се објави во нејзината книжарница – свратилиште за многумина писателки како Гертруда Стајн, Џуна Барнс, Мина Лој, Кеј Бојл и Џенет Фланер. Тука се и француските писатели како Андре Жид, Пол Валери, Луј Арагон, Филип Супо; Американците Ернест Хемингвеј, Скот Фицџералд, Езра Паунд, Џон Дос Пасос, Вилијам Карлос Вилијамс, Е.Е. Камингз и, секако, Ирците Семјуел Бекет и Џејмс Џојс. Нејзини пријатели се и издавачите Јуџин Џолас и неговата сопруга Марија што ќе го објават Џојсовиот последен роман, Финегановото бдеење, во нивнотo списание транзишн (transition), едно од водечките книжевни списанија на англиски јазик во Париз.

Секогаш жени се бореле да го објават Џојс: во Франција, Силвија Бич (ќерка на презвитеријански свештеник, издавачка на целосното издание на романот Улис), во Велика Британија, Хариет Шо Вивер (активистка и уредничка на модернистичкото списание Егоист каде што ќе се објавува Џојсовиот роман Портрет на уметникот во младоста од 2.2.1914 до 1915), во Америка, Маргарет Андерсон и Џејн Хип (уреднички на книжевното модернистичко списание Литл ривју во кое ќе се печати серијалот Улис од 1918 до 1921). Овие четири жени активно се занимавале со иновативното книжевно експериментирање од тој период и сите здружено му помогнаа на романот на Џојс да добие светска слава и од книга одново да стане мит.