„Панда и анаконда живеат заедно, на хациенда, во Уганда“

Кон стрип-сликовницата „Панда во дрон“ од Пандалф Вулкански и Ристо Аврамовски (Темплум, 2022, едиција „Во 5 кај вртелешките!“)

Необична, игрива и жанровски хибридна стрип-сликовница која комбинира хумор, рима, митологија и современи технолошки мотиви, создавајќи приказна што функционира и како авантура и како пародија. 

Новиот Темплум стрип „Панда во дрон“ е дело на Пандалф Вулкански (автор на текстот) и Ристо Аврамовски (автор на илустрациите). Ова е, накусо, приказната на стрипот од осумдесетина страници, наменет истовремено и за деца и возрасни:

„Панда и Анаконда си живеат заедно, на хациенда, во Уганда.“ Вака почнува оваа необична стрип-сликовница. Веднаш до нив живеат сестрите близначки, Линда и Белинда, кои слават роденден, заедно со своите братучетки: Аманда, Миранда, Јоланда и Росанда. Една драматична случка, во која ќе се појави дрон, ќе ги спои соседите и сосетките.

Во оваа мошне необична книга, меѓу многуте зачудувачки работи, се појавуваат Дрвото на светот Игдрасил, кралот на птиците Симург, птицата Рох, голема колку облак, крилестиот пес Симаргл, кучето Лајка...

Книгава е необична, игрива и жанровски хибридна стрип-сликовница која комбинира хумор, рима, митологија и современи технолошки мотиви, создавајќи приказна што функционира и како авантура и како пародија. Напишана од Пандалф Вулкански и илустрирана од Ристо Аврамовски, книгата ја следи нежната, смешна и искрено необична дружба помеѓу Панда и нејзината пријателка Анаконда, кои живеат на хациенда во Уганда – поетски апсурден, но веднаш привлечен почеток.

Приказната е раскажана преку паралелни сегменти: Панда и Анаконда, од една страна, и близначките Линда и Белинда со нивните сестрички Аманда, Миранда, Јоланда и Росанда – духовита симфонија на имиња што звучат речиси музички. Овој хор на женски ликови создава впечаток на богата, живописна заедница, при што дијалозите честопати се живи, римувани и полни со игри на зборови.

Еден од најинтересните слоеви е вметнувањето на митските птици – Симург од персиската традиција и словенскиот Симаргл – кој ја надградува приказната со митолошка димензија. Тоа создава забавен контраст помеѓу античките легенди и современите феномени, како што се дроновите, упатствата, авионите... Децата читатели го добиваат она што го сакаат: хумор, игра, фантазија; а возрасните читатели – слоевите за интерпретација.

Дејството ја достигнува кулминацијата кога близначките добиваат дрон како роденденски подарок, кој поради нивната несмасност завршува во дворот на Панда и Анаконда. Тоа ѝ овозможува на Пандата да го оствари својот долго сонуван сон – да лета. Сцените на нејзиниот лет се едни од најпоетичните и најубаво напишаните моменти во книгата: „Со бамбус и глицинија… во дрон со рододендрон!“ – игра на рими што е истовремено смешна и возвишена.

Ристо Аврамовски создава илустрации што одлично ја поддржуваат апсурдно-поетската атмосфера. Ликовите се топли, нежно карикатурални и визуелно чисти, со доволно детали за да го задржат вниманието на децата, но без да го преоптоварат визуелното поле. Пандата е добродушно округла, со изрази што ја носат комичната наивност на ликот, додека Анаконда е прикажана со мека линија и комични физиономии што го демистифицираат стравот од змија. Боите се светли, но придушени – комбинација која создава впечаток на сонлива, благородна авантуристичка бајка. Особено впечатливи се страниците со летот на дронот: светлечки детали, мали точки на светлина, сенки и вечерни тонови што го фаќаат моментот на тивко вознесување. Аврамовски успева да ја визуализира магијата на малиот лет без да прибегне кон пренатрупана акција.

Уметноста на Аврамовски се истакнува во прикажувањето контрастни атмосфери. Сцените во хациендата се спокојни и идилични, исполнети со бујни растенија и пријатни веранди, создавајќи безбедно засолниште за протагонистите. Спротивно на тоа, сцените што го вклучуваат дронот и ретроспективата на џиновската птица се динамични и исполнети со чувство на чудење и движење. Приказот на митскиот Симург, врз основа на описите на ликовите, би бил визуелен белег, спојувајќи го величественото и бизарното со неговите метално-портокалови пердуви и канџи слични на мршојадец. Илустрациите не се само декорации; тие се наративна сила што го подобрува хуморот, ја дефинира околината и го прави светот на Панда и Анаконда да се чувствува опипливо магичен.

Стрип-сликовницата е интелигентна, духовита и богато слоевита. Јазичните игри, римите (хациенда – веранда – тенда – легенда), и необичните комбинации – панди во Уганда, симурзи, летечки теги и летечки чинии – ја прават идеална за гласно читање и семејно забавување.

Илустрациите на Ристо Аврамовски вешто ја отсликуваат оваа наративна двосмисленост. Дизајните на ликовите се одлични и карактеристични за целиот внимателен начин на работа на Аврамовски. Дизајнот генерално е делумно статичен (не е стриповски разигран), но е во функција и наполно успева да го долови динамизмот на клучните настани, како што е летот на дронот, на пример. Приказот на легендарната птица, клучен за заплетот, се совпаѓа со грандиозната и застрашувачка слика што ја создава текстот („портокалови метални пердуви“, „канџи слични на мршојадец“).

Тонот на книгата е двосмислен, како авторот да се колеба помеѓу детска басна и апстрактна книжевна сатира. Персискиот мит за Симург воведува и филозофска тежина.

Панда во дрон е чудно и чудесно парче литература. Поседува моменти на вистинска креативност и несомнено необична срж. Стрип-сликовницата е шармантна, инвентивна и визуелно привлечна книга која успева да ја спои детската фантазија со интелектуалните слоеви. Таа е благодарна и за децата и за родителите – едни ќе се смеат, други ќе препознаваат митолошки мотиви, а сите заедно ќе уживаат во нежната, поетска необичност на светот што го создадоа и оживеаја Пандалф Вулкански и Ристо Аврамовски.