Дефект

02.12.2017 02:14
Дефект

Мал, голем, технички, суштински, машински, примарен, критичен, естетски, сериозен, радикален, карактерен, функционален, системски, основен, спореден, инхерентен, политички, фатален. Сите овие придавки до/опишуваат една единствена именка. Се вика „дефект“. Во Кембриџ речникот е објаснета како грешка или проблем во нешто или некого што предизвикува или го спречува тоа нешто или таа особа да функционира правилно. Второто (и според современата наука спорно) објаснување и употреба е дека дефект е физичка состојба во која нешто не е во ред со некој дел од нечие тело. Синоними се нерегуларност, мана, недостаток, фалинка, несовршенство. Значењето на зборот е во фокус на мојот интерес во последно време, бидејќи живеам во општество полно со дефекти од различна природа. И во пресрет на Денот на попреченост ќе се позанимавам со него од една лична, секојдневна и навидум обична перспектива.

Не користам јавен превоз често затоа што искуството ми е секогаш еднакво непријатно. Ќе ви раскажам зошто. Кога и да се обидеме јас и тој што ме придржува да се превеземе со автобус наЈ СП на кој има знак дека е пристапен за лица со хендикеп, возачот прво се преправа дека не нè гледа. Откако ќе му скренеме внимание дека постоиме, ќе го замолиме да ја спушти рампата за да влеземе. Тој, онака, безволно ќе нè погледне, ќе одмавне со глава и низ заби ќе процеди: „Не работи, во дефект е.“ „Па, како да се качиме?“, се чудиме гласно. „Снајдете се, нека ви помогне некој!“, следи одговор. И сфаќам дека тука завршува секој обид за комуникација на мојата маленкост и неговата висост. Тогаш ќе притрчаат неколку добронамерни патници и ќе ме кренат со сè количка во автобусот. Возењето е, секако, тензично и стресно, што од настанатата ситуација, што од тоа што нè чека истата процедура за слегување. Додека се препотувам/е, шоферот изгледа сосема спокојно. А, по истоварувањето, чувството на олеснување ми/ни е толку големо небаре сме се искачиле и симнале од врвот на светот.

Размислував каков ли е тој заеднички дефект на скопските автобуси што рампите не им се во функција. Мора да е `рѓосан механизмот од неупотребување, тоа би бил некаков мој најлогичен заклучок. И го поткрепувам со една случка од пред две-три години, кога регуларно влеговме во градски автобус. Но, кога возачот се обиде да ја дигне рампата пред да тргне, таа се заглави на тротоарот и се блокираше. По неколку неуспешни обиди, тој ги засука ракавите, клекна на плочникот, ишприца антикорозивен спреј и почна да го поправа дефектот. Одма му се придружија неколку мажи да му помогнат. Останатите патници – од мајки со деца до возрасни луѓе – трпеливо чекавме. Поправката траеше 15тина минути и кога автобусот конечно тргна, сите му аплаудираа на мајсторот и му довикуваа: „Грацие, сињоре!“. Ама, претпоставувате, беше тоа во Италија. И беше тоа во едно местенце близу Венеција. И беше тоа мал и симпатичен настан со големи пораки.

Сакав, сепак, да проверам и бидам сигурна дека се работи за истата „зарибана“ причина и кај нас за побрзо да се отстрани и овдешниот дефект. Се распрашував и најпосле добив информација од прва рака. Рампите на автобусите на јавното сообраќајно претпријатие „Скопје“ работат. Запишете регистрација, час и број за да пријавите поплака и ние ќе интервенираме. Иронично, двете објаснувања на супстантивот од погоре се во колизија. Се запрепастив. Не ми се веруваше. Значи ли ова дека дефектот е од човечки, а не од технички карактер? Значи ли ова дека возачот нè изложува на додатно малтретирање (и, следствено, откажување) само затоа што го мрзи да соодветно го позиционира автобусот и притоа притисне едно копче за спуштање/дигање на рампата? Значи ли ова дека дефектот е непоправлив? Одговорот поразува.

Колку и да е случајот нехуман, суров, па дури и бесмислен, тој е само силна рефлексија на не/приликите во системот во кој живуркаме. Исто како што и неговата ерозија се одразува или, поточно, го предизвикува самиот дефект. И нереално би било тој да се анализира изолирано. Можеби некој ќе рече дека во време кога ни се случуваат општествени дефекти со огромни размери и последици, овој со рампата се чини минорен. Но, не е. Настрана фактот што со него законски се кршат елементарните човекови права и слободи на патниците со посебни потреби, она што повеќе (ме) растажува е отсуството на неопходните атрибути т.е. општопознатите морални обврски кои нè прават нас луѓето – луѓе. За жал, тука легислативата не може сè да стори. Да, работникот може формално да биде казнет за несоодветно извршување на работната задача, ама што суштински ќе смени тоа е друго прашање.

Затоа, драг возачу, а пред сè човеку, помислете фино каков (д)ефект ќе предизвика вашето (не)употребување на направата наречена с(о)вест!

Слични содржини

Став / Живот
Општество / Став
Општество / Став
Општество / Јавни Простори / Став

ОкоБоли главаВицФото